SSRI-antidepressiva worden in verband gebracht met diverse bijwerkingen. Een recent onderzoek toont aan dat er mogelijk een nieuwe aandoening aan deze lijst moet worden toegevoegd: het visuele sneeuwsyndroom.
Door Richard Sears – 9 februari 2026
Visuele sneeuw, het voortdurend zien van kleine flikkerende puntjes, werd voor het eerst beschreven in medische literatuur uit 1944. Hierin werd het gezien als een negatief effect van hartmedicatie. Artsen beschouwden visuele sneeuw overwegend als een angstige reactie op normale visuele stoornissen of een migrainegerichte aura. In 1995 werd het voor het eerst in de medische literatuur beschreven als een symptoom van migraine dat maanden of zelfs jaren kon aanhouden, los van de meer gebruikelijke aura’s. De term “visuele sneeuw” werd in 2005 bedacht in een ander artikel waarin de aandoening in verband werd gebracht met migraine.
Een onderzoek uit 2014 leverde bewijs dat visuele sneeuw een neurologisch probleem is en kan voorkomen bij mensen die geen migraine hebben, waardoor het als een aparte en unieke aandoening werd aangemerkt. Dit onderzoek legde ook de diagnostische criteria vast die vandaag de dag nog steeds worden gebruikt om het visuele sneeuwsyndroom (VSS) te diagnosticeren, waaronder:
- Constante visuele sneeuw gedurende drie maanden of langer en ten minste twee van de volgende symptomen
- Nabeelden (beeld nog zichtbaar nadat het uit het gezichtsveld verdwenen is) of het verschijnen van slepende objecten
- Overmatige ‘floaters’ of visuele stoornissen die lijken te komen vanuit het oog zelf (halo’s rond objecten, vervormingen, sporen van beelden)
- Lichtgevoeligheid
- Verstoord of verminderd nachtzicht (nachtblindheid)
De totale prevalentie van visuele sneeuw (VS) wordt geschat op 3% tot 7%, waarbij VSS 2,2% van de bevolking treft. Er zijn behandelingen die sommige symptomen voor sommige gebruikers kunnen verminderen, maar VSS kan een levenslange aandoening zijn.
Hoewel de oorzaken van VS en VSS onder deskundigen omstreden zijn, wijzen eerdere onderzoeken naar SSRI’s als een mogelijke oorzaak. Een onderzoek uit 2020 stelde de hypothese dat verhoogde serotoninespiegels leidden tot een storing van receptoren die betrokken zijn bij het filteren van visuele informatie, waardoor visuele ruis of sneeuw wordt waargenomen. Een artikel uit 2023 wees op de rol van SSRI’s bij het herbedraden van de thalamus. Dit deel van de hersenen fungeert als een soort filter, dat slechts bepaalde zintuiglijke informatie doorlaat naar het bewustzijn. De auteurs suggereerden dat SSRI’s de remmende signalen, die afhankelijk zijn van serotonine, zouden kunnen verzwakken. Dit zou ertoe kunnen leiden dat “neurale ruis” niet wordt gefilterd, wat resulteert in visuele sneeuw en andere symptomen die verband houden met VSS.
Mensen die VSS ervaren, melden vaak dat dit aanzienlijke gevolgen kan hebben voor hun dagelijks leven.
“Het dagelijks leven wordt aanzienlijk uitdagender. Je copingmechanisme kan aanvoelen alsof het vastzit in een zwakkere modus, waarin dingen die de meeste mensen afdoen als onbelangrijk, meer moeite kosten om te verwerken”, schrijft VSS-patiënt Chris Karp in een interview op Reddit. “Lezen is moeilijker, bijziendheid verergert, het kijken naar schermen kan pijnlijk zijn, het zicht in het donker is vreselijk en zelfs iets eenvoudigs als naar de sterren kijken kan aanvoelen alsof het je is ontnomen.”
Een recent onderzoek dat werd gepubliceerd in het International Journal of Risk & Safety in Medicine voegt nieuw bewijs toe dat SSRI’s in verband brengt met VSS.
Het huidige onderzoek, geleid door Hannaa Bobat van het St Mary’s Hospital en David Healy van Data Based Medicine in het Verenigd Koninkrijk, concludeert dat er een grote kans bestaat dat SSRI’s in verband staan met VS. Dit onderzoek toont ook aan dat VSS kan optreden tijdens het gebruik van SSRI’s, na het verlagen van de dosis en na het stoppen met het gebruik ervan. De meeste patiënten bleven VS of VSS ervaren na het stoppen met SSRI’s.
“De startdosering voor de meeste SSRI’s is een toxische dosis – een dosis die vrijwel alle opnameplekken bezet. Mensen blijven tientallen jaren op deze medicijnen. Het is niet verrassend dat dit schade veroorzaakt”, aldus Healy in een interview per e-mail. “De visuele sneeuw die verband houdt met SSRI’s is waarschijnlijk veel intenser dan eerdere VS en is niet episodisch zoals bij migraine. Het geeft mensen het gevoel dat ze gek worden … Als SSRI’s je helpen, is het beste advies om ze in een lage dosis in te nemen. Een dosis van 5 mg Prozac is net zo effectief als een dosis van 20 mg. En stop ermee zodra je kunt.”
Methodologie
Het doel van het huidige onderzoek was om de relatie tussen SSRI’s, VS en VSS te onderzoeken. De auteurs maakten gebruik van gegevens van de onafhankelijke website over geneesmiddelenveiligheid RxISK.org. Twee van de auteurs (David Healy en Dee Mangin) behoorden tot de oprichters van RxISK.org in 2012. Op deze website kunnen gebruikers bijwerkingen van voorgeschreven medicijnen melden. Respondenten vullen een vragenlijst in over leeftijd, geslacht, land van herkomst, medicijngebruik, medische geschiedenis, relevante gezondheidsinformatie, gevolgen voor de kwaliteit van leven en klinische details van de bijwerking.
RxISK.org gebruikt drie methoden, de postulaten van Koch, de criteria van Bradford-Hill en het algoritme van Naranjo voor oorzaak en gevolg, om de waarschijnlijkheid te berekenen dat het gemelde geneesmiddel de bijwerking heeft veroorzaakt. Een score van vijf of hoger betekent een mogelijk verband, terwijl scores boven de negen wijzen op een grote waarschijnlijkheid dat het geneesmiddel het incident heeft veroorzaakt.
De auteurs hebben gegevens doorzocht die tussen 17 juni 2012 en 4 april 2024 door RxISK.org zijn verzameld over bijwerkingen waarbij SSRI’s, SNRI’s en serotonine-remmende tricyclische antidepressiva werden verdacht van het veroorzaken van VS. Meldingen werden uitgesloten wanneer VS niet de primaire reden voor de melding was, andere factoren een waarschijnlijkere oorzaak van de VS waren, de beschrijving van VS onnauwkeurig of niet overtuigend was, de tijdlijn onduidelijk was, het om duplicaten van eerdere meldingen ging of het om verergering van VS ging.
Resultaten
In totaal voldeden 24 records aan de criteria voor opname in het huidige onderzoek. De gebruikers van de dienst die bijwerkingen meldden, waren tussen de 18 en 56 jaar oud. Van hen waren er 16 man en 8 vrouw. De meldingen kwamen uit de VS (10), het Verenigd Koninkrijk (7), India (2), Canada, Frankrijk, Israël, Polen en Turkije. Al deze gevallen hadden betrekking op visuele sneeuw, waarvan er 10 (42%) voldeden aan de criteria voor VSS. Zestien meldingen (63%) hadden betrekking op ten minste één bijkomend symptoom dat overeenkwam met VSS. In 14 gevallen (58%) werden verdere symptomen gemeld die niet in de VSS-diagnose waren opgenomen. Deze omvatten wazig zien (7), dubbel zien (2), droge ogen (4), oogpijn (3), halo’s (5) en metamorfopsie (1). Eén gebruiker meldde dat hij naast VS ook cataract (staar) had, en een andere retinopathie (netvliesaandoening).
“Ik heb zeer ernstige VSS met veel symptomen. De lichamelijke symptomen zijn het ergst“, zei Marika in een interview op Reddit. ”Naast sterke nabeelden, ernstige fotofobie (mijn ogen doen zelfs pijn als ik ’s nachts een klein nachtlampje aandoe), visuele sneeuw, floaters, halo’s, schitteringen, sterretjes en geluidsgevoeligheid, heb ik ook zeer droge ogen; geen druppels of zalfjes helpen. Mijn ogen branden non-stop.”
Er werden 10 serotonine-beïnvloedende antidepressiva gemeld als mogelijke oorzaken voor VS en VSS. Sertraline werd het vaakst gemeld (8 gevallen), gevolgd door escitalopram (5). Citalopram, fluoxetine en venlafaxine werden elk in 2 gevallen gemeld, terwijl amitriptyline, duloxetine, paroxetine, vilazodone en vortioxetine elk in één geval werden vermoed. De behandelingsduur varieerde van één dosis tot 18 jaar.
De RxISK-scores varieerden van 2 tot 17, met een gemiddelde van 9,5 voor alle meldingen, wat wijst op een sterk verband tussen deze geneesmiddelen en VS. De meeste meldingen (13, 54%) scoorden een 9 of hoger, terwijl 9 gevallen (38%) tussen de 5 en 8 scoorden.
De meeste zorggebruikers meldden dat de VS-symptomen begonnen tijdens het gebruik van een antidepressivum (14 gevallen, 58%). In 6 gevallen (25%) begonnen de symptomen na een dosisverlaging en in 4 gevallen (17%) na het staken van antidepressiva. Bij 22 zorggebruikers hielden de VS-symptomen aan na het staken van het geneesmiddel dat vermoedelijk de symptomen veroorzaakte. Eén persoon meldde verbeterde (maar niet verdwenen) symptomen na het staken van antidepressiva. Er waren 4 zorggebruikers die aangaven dat hun klachten erger werden en 17 die aangaven dat hun VS-klachten bleven aanhouden nadat ze waren gestopt met de medicijnen. Er waren 11 mensen die aangaven dat hun VS-klachten minstens een jaar aanhielden nadat ze waren gestopt met de antidepressiva. De langste periode dat iemand aangaf dat de klachten bleven aanhouden nadat ze waren gestopt met de medicijnen, was 4 jaar.
De auteurs schrijven:
“Onze gegevens suggereren dat SSRI’s VS kunnen veroorzaken, evenals een reeks visuele stoornissen die overeenkomen met VSS, die over het algemeen niet verdwijnen na het stoppen van de behandeling en zelfs kunnen verergeren of in sommige gevallen kunnen optreden na het stoppen met het medicijn. Er is verder onderzoek nodig om de mechanismen beter te begrijpen en de risicofactoren te identificeren.”
Hoewel de prevalentie en causale verbanden van mogelijk door SSRI’s veroorzaakte VS onbekend zijn, merkt Healy op dat “RxISK meer meldingen heeft van mensen met visuele problemen door deze medicijnen dan van mensen met suïcidale neigingen als gevolg van deze medicijnen.”
De helft van de gebruikers (12) die VS als gevolg van antidepressiva meldden, zei dat hun symptomen ernstig genoeg waren om hun dagelijks leven te beïnvloeden, waarbij 11 (46%) aangaven dat ze veranderingen in hun sociale activiteiten, vriendschappen of relaties zagen als gevolg van VS. Ook gaven 15 (63%) van hen aan dat ze door VS problemen hadden op het werk. Verschillende leden van een Reddit-forum dat zich bezighoudt met onderzoek naar visuele sneeuw en ondersteuning van VSS-patiënten beschreven hun dagelijkse ervaringen in korte interviews met Mad in America.
Marika meldt dat VSS een grote invloed heeft op het dagelijks leven:
“Het is onmogelijk om normaal te leven. Ik heb al twee jaar VSS en sindsdien heb ik niet meer gewerkt … Ik weet niet hoe ik met zo’n vreselijke aandoening moet omgaan. De lichtgevoeligheid is zo intens dat ik het gevoel heb dat ik in een andere dimensie ben. Het is niet uit te leggen. Alles is zo scherp dat ik er misselijk van word. Ik vergat bijna te vermelden dat ik ook dagelijks last heb van misselijkheid. Er zijn dagen dat het niet zo erg is, maar er zijn meer dagen dat de misselijkheid aanwezig is. De chronische vermoeidheid gaat niet weg. Ik kan 10-12 uur slapen en toch de hele tijd gapen. Ik heb nergens kracht voor.
Een ander lid van het VS-Reddit-forum, L.M., zegt dat het leven voor veel VS-patiënten voorgoed veranderd is en dat er weinig begrip is van de mensen om hen heen.
“Hoewel velen leren ermee te leven, zijn degenen die het op latere leeftijd hebben gekregen zich er terdege van bewust dat hun leven nooit meer hetzelfde zal zijn. Hoe zij de wereld en zichzelf (en anderen) zien, verandert voorgoed en er is geen weg terug. En er is geen begrip of erkenning van artsen of vrienden, want hoe kun je uitleggen dat je niet gek bent, maar dat je zicht is veranderd?”
Beperkingen
De auteurs erkennen 3 beperkingen van het huidige onderzoek. Door het retrospectieve ontwerp kunnen deze gegevens alleen iets zeggen over het verband tussen SSRI’s en VS. Hoewel ze verschillende algoritmen gebruiken om de waarschijnlijkheid te berekenen dat antidepressiva VS veroorzaken, kunnen deze gegevens niet definitief zeggen dat SSRI’s deze gevallen hebben veroorzaakt. Het zelfrapportagekarakter van de rapporten van RxISK.org betekent dat de gegevens vatbaar zijn voor verkeerde herinneringen en verkeerde rapportages. De steekproefomvang was ook klein, waardoor de generaliseerbaarheid naar grotere populaties van SSRI-gebruikers en VS-patiënten beperkt was.
“Een ander punt dat naar voren is gekomen tijdens onze recente inspanningen om ons nieuwste artikel over VSS gepubliceerd te krijgen, is dat het steeds moeilijker wordt om peer-reviewed tijdschriften te vinden die artikelen over bijwerkingen willen publiceren”, meldde Healy per e-mail, “Inzendingen worden zonder beoordeling afgewezen.”
Meer dan alleen visuele symptomen
Verschillende mensen die last hebben van VSS melden dat het verder gaat dan alleen visuele symptomen. Deze gevolgverschijnselen hebben betrekking op aandacht, emoties, cognitieve problemen en angst in verband met de mogelijkheid dat de VSS-symptomen verergeren.
“VSS verandert je perceptie als geheel. Het zijn niet slechts een handvol symptomen”, aldus Karp. “De visuele symptomen vormen de kern, maar ze kunnen ook doorwerken op je aandacht, emoties en de manier waarop je de wereld in het algemeen waarneemt.”
In een interview op Reddit bracht Elliot VSS in verband met intense hersenmist en symptomen van depersonalisatie-derealisatiestoornis.
“Mijn visuele symptomen zijn niet het ergste van mijn VSS … De symptomen die mijn leven onleefbaar maken, zijn de aanhoudende Depersonalisatie-Derealisatiestoornis (DPDR) en hersenmist. Het is alsof ik het meest fundamentele deel van mijn menselijke ervaring ben kwijtgeraakt op een manier die ik niet eens goed kan beschrijven. Het is alsof mijn onderliggende waarnemingssnelheid is gekwantificeerd en vertraagd tot een kruipsnelheid, alsof ik door stroop ploeter. Het is alsof ik nu op een aanzienlijk lager niveau van bewuste ervaring leef; mijn hoogtepunten zijn veel minder hoog, mijn dieptepunten veel minder laag. Alles in mijn leven met VSS lijkt onbeduidend in vergelijking met het leven dat ik vroeger leidde.”
L.M. meldt dat hij angst heeft ontwikkeld voor ziekten en het innemen van medicijnen nadat Benadryl (difenhydramine) zijn VSS-symptomen tijdelijk verergerde.
“SSRI’s kunnen dit verergeren. Dat geldt ook voor antibiotica, steroïden, letterlijk alles wat anderen makkelijk innemen als onschadelijke vrij verkrijgbare medicijnen of ter behandeling voor geestelijke gezondheid, begint te voelen als Russische roulette. Nadat dit allemaal voor mij begon, realiseerde ik me dat Benadryl het erger maakt. Ik nam het in, was bang dat ik het permanent erger had gemaakt en haalde opgelucht adem toen ik ontdekte dat het effect tijdelijk was. Ik ben nu op een nieuwe manier echt bang voor ziekten – niet vanwege de ziekte zelf, maar vanwege de mogelijkheid dat een van de vele ongeneeslijke en soms slopende symptomen erger wordt.“
Afgedaan als een “mentaal” probleem
De auteurs van het huidige werk, evenals deskundigen met praktijkervaring, wezen op een afwijzende houding ten opzichte van VSS door sommige oogartsen en neurologen.
“De meeste oogartsen beschouwen VSS als een ‘functionele neurologische aandoening’, waarbij het belangrijkste doel is om een hersentumor of andere levensbedreigende of gezichtsvermogenbedreigende ziekte uit te sluiten. Als dat eenmaal is gebeurd, is het tijd om de patiënt gerust te stellen dat er niets aan de hand is of hem door te verwijzen voor psychische hulpverlening”, aldus Bobat.
Healy voegde hieraan toe dat deze afwijzende houding waarschijnlijk nog erger is voor mensen die in het verleden SSRI’s hebben gebruikt.
“Als oogartsen in het oog kijken, zien ze niets afwijkends en denken ze dat de klachten van mensen die ervan overtuigd zijn dat er iets mis is, mentale/hersenproblemen zijn. Het is makkelijker om dit te denken wanneer uit de geschiedenis blijkt dat de patiënt SSRI’s gebruikt of heeft gebruikt. Voor oogartsen is het duidelijk nog waarschijnlijker dat het ‘mentaal’ is als je geen SSRI’s meer gebruikt. Ze verwijzen je door naar de geestelijke gezondheidszorg en schrijven je een SSRI voor, voor angstklachten.”
Karp onderschrijft de bevindingen van Bobat en Healy over afwijzende artsen, en benadrukt de frustratie van het onbegrepen worden en de mogelijke schade van een verkeerde behandeling.
“Artsen bagatelliseren het vaak of doen het af als angst. Wat dit nog frustrerender maakt, is dat sommige veelgebruikte angstmedicijnen, waaronder SSRI’s, de visuele symptomen bij veel mensen kunnen verergeren. Je worstelt dus niet alleen om begrepen te worden, maar je kunt ook schade oplopen door recepten die niet aansluiten bij wat er aan de hand is.”
Het verband tussen VSS-symptomen en angst
Hoewel sommige artsen VSS misschien te snel afdoen als louter angst, heeft onderzoek een verband aangetoond tussen levenslange en ernstige angst en VSS. De Visual Snow Initiative (VSI), een belangenorganisatie voor VSS-patiënten, beschrijft angst en visuele sneeuw als een vicieuze cirkel. In wezen veroorzaakt angst hypervigilantie, een toestand waarin zintuiglijke prikkels duidelijker worden. Hypervigilantie leidt tot meer focus op de VSS-symptomen, wat de angst verhoogt.
“Aangezien de beschreven symptomen van VSS een voortzetting zijn van de normale waarneming, is het soms erg moeilijk om te bepalen wat pathologisch is en wat niet. Net als bij HPPD kan het aanmerken van zelfgerapporteerde verschijnselen die toenemen met angst als ‘symptomen’ van een hersengebaseerd syndroom waarvoor weinig tot geen directe behandelingen bestaan, de stoornis veroorzaken”, schreef journalist en expert op het gebied van Hallucinogen Persisting Perception Disorder (HPPD) Ed Prideaux in een e-mailinterview. Prideaux legt een verband tussen angst en obsessieve stoornissen en sommige gevallen van visuele stoornissen zoals die bij HPPD en VSS worden gezien. “Zodra die afnemen, vermindert vaak ook de intensiteit van de symptomen.”
VSS-patiënt D. P. meldt een soortgelijk verband te hebben opgemerkt tussen gezondheidsgerelateerde angst, obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) en VSS:
“Het grootste probleem bij het ontstaan van VSS is voor velen het optreden van psychische klachten, waarvan sommige (zoals derealisatie en depersonalisatie) worden beschouwd als een gevolg van de aandoening zelf. Op VSS-supportforums zie je veel mensen met gezondheidsangst, OCD en depressie.”
Prideaux verwijst naar een artikel dat zich verzet tegen het zien van VSS als een ziekte, als een “controversiële maar interessante kritiek op het VSS-concept”. Dit artikel stelt dat het bewijs voor VSS als neurologische aandoening zwak is. De auteur beweert dat VSS niet pathologisch is, maar “volledig goedaardig en niets om je zorgen over te maken”. In deze context zou het leed dat door gebruikers van de dienst wordt gemeld, voornamelijk te wijten zijn aan angst en obsessie gericht op deze visuele stoornissen.
Prideaux maakt zich ook zorgen over de mogelijkheid dat sommige normale visuele stoornissen als pathologisch worden bestempeld. Hij merkt op dat het VSI 4 kids-platform “een ‘Brainiac’-chatbot heeft die ‘advies’ geeft aan kinderen en suggereert dat ze misschien een arts moeten bezoeken als ze last hebben van ruis, bijvoorbeeld ’s nachts of wanneer ze naar een blanco oppervlak kijken, wat volkomen normaal is.”
Hij wijst op citaten van kinderen op de VSI-website die kunnen wijzen op een pathologisering van relatief normale visuele stoornissen. Eén kind meldde dat het zich realiseerde dat het VS had nadat het de symptomen op sociale media had gezien. Een ander kind meldde dat het naar oogartsen en neurologen was gegaan nadat het een verslechtering van VS had opgemerkt “op effen witte muren, in het donker of wanneer ik mijn ogen sluit.” Prideaux is van mening dat “dit een waarschuwing is dat VSS onderhevig is aan een zekere ‘cyberchondria’”, wat de bezorgdheid vergroot na blootstelling aan VSS-gerelateerde informatie online.
Hoewel Prideaux zegt dat VSS-symptomen kunnen worden verergerd door angst en hij zich zorgen maakt dat sommige normale visuele ervaringen als pathologisch kunnen worden beschouwd, blijft hij ook vasthouden aan dat VSS een mysterie is en waarschuwt hij ervoor om het te framen als psychologisch.
SSRI’s en VSS-ondersteuningsforums
Hoewel veel mensen op VSS-ondersteuningsforums wantrouwig staan tegenover SSRI’s, melden sommigen verbeteringen tijdens het gebruik ervan.
“Toen ik als tiener VSS kreeg, ging dat gepaard met ernstige psychische klachten, die zonder behandeling leidden tot langdurige depressie en angst. Bijna twintig jaar later probeerde ik uiteindelijk SSRI’s en ontdekte ik dat ik ze goed verdroeg. Ze hielpen mijn stemmingsproblemen te verlichten”, schrijft D. P. in een Reddit-ondersteuningsgroep voor VS.
Anderen zijn er vast van overtuigd dat SSRI’s hun VSS hebben veroorzaakt. ‘
“Natuurlijk veroorzaken SSRI’s VSS. Daar ben ik 200% zeker van”, meldt Marika. “Ik droom van een behandeling, een echte behandeling, zoals hersenstimulatie of geneesmiddelen. Ik vraag het God in mijn gebeden.”
***Gepubliceerd op Mad in America, 9 februari 2026***
Bobat, H., Healy, D., Mangin, D., & Lochhead, J. (2025). Serotonin reuptake inhibiting antidepressants: A trigger for visual snow syndrome? International Journal of Risk & Safety in Medicine. (Link)’
