Het menopauzebrein: over hersentransformatie, hersengezondheid en leefstijloptimalisatie van queenagers

Toen ik rond mijn veertigste nietsvermoedend in de perimenopauze terechtkwam, dacht ik dat ik gek werd! Ik was mijn energie kwijt, had hersenmist, werd vergeetachtig, was emotioneel, en kreeg om de paar weken hevige migraineaanvallen. Ik herkende mezelf totaal niet meer. Deze heftige ervaring heeft mij ertoe aangezet om me te verdiepen in het menopauzebrein: de effecten van de vrouwelijk overgang op de hersenen. Als neuro/biopsycholoog heb ik me daarvoor ingelezen in het werk van neurowetenschapper en voedingsdeskundige Prof. Dr. Lisa Mosconi, die met haar team in de VS pioniert op het gebied van neurowetenschappelijk onderzoek bij vrouwen. Zij strijdt tegen de “bikini-geneeskunde”, die wezenlijke verschillen in de werking van het vrouwenlijf mist door niet verder naar het vrouwenlichaam te kijken dan de lichaamszones die bedekt worden door een bikini. Dit onderzoeksgebied staat nog in de kinderschoenen, want de geneeskunde was lange tijd voornamelijk op mannen gericht en momenteel zijn de technieken om het vrouwenbrein te onderzoeken nog volop in ontwikkeling.

Deze blog is gebaseerd op Mosconi’s boeken en internationale klinische inzichten. Eerder verschenen al twee Engelstalige blogs op www.mindwise-groningen.nl. Het schrijven hiervan heeft mij geholpen om de veranderingen in mijn lichaam en brein te accepteren. Ik hoop hiermee meer begrip en compassie teweeg te brengen voor de vrouw in de overgang, zodat haar, in de tweede helft van haar leven, ruimte wordt gegund voor leefstijloptimalisatie en zelfontplooiing.

Door: Dr. Yvonne Groen, neuro/biopsycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen, afdeling Klinische en Ontwikkelingsneuropsychologie – 16 juni 2026

Over breintransformatie in de overgang

Vanaf ongeveer 35-jarige leeftijd nemen bij vrouwen de geslachtshormoonspiegels af, om precies te zijn oestrogeen en progesteron (Mosconi, 2024 – Het Menopauze Brein). Dit komt doordat de voorraad eicellen in de eierstokken afneemt, die voor het overgrote deel verantwoordelijk zijn voor de oestrogeenspiegels in het vrouwenlichaam. Het is bekend dat de vruchtbaarheid van de vrouw in deze periode tot –gemiddeld genomen– het 52^e levensjaar afneemt; deze fase wordt ook wel de perimenopauze genoemd. De meeste vrouwen hebben tussen hun 40^e en 58^e levensjaar de menopauze helemaal achter de rug en zijn vanaf die tijd onvruchtbaar. Deze fase duurt –gemiddeld genomen– 2 tot 10 jaar en wisselt sterk tussen vrouwen, maar binnen families maken moeders en dochters vaak een vergelijkbaar proces door. Het is dus een misvatting dat vrouwen pas vanaf hun vijftigste last krijgen van de overgang. Ik merkte zelf voor mijn 40^e al veranderingen en nee, ik was daar dus niet te jong voor!

Tijdens de perimenopauze gaan de hormoonspiegels sterk schommelen; kijk maar eens in de grafiek hierboven die het vrouwenleven in hormonen weergeeft. Deze schommelingen komen doordat de feedback loop tussen verschillende vrouwelijke hormonen in de war raakt door de lagere oestrogeen spiegel. De hypofyse in de hersenen komt door die lage spiegel in actie om extra veel follikelstimulerend (FSH) en luteïniserend (LH) hormoon te produceren. FSH en LH stimuleren de eierstokken om (de laatste) eicellen te laten rijpen. Als dat nog lukt, komt er een stoot oestrogeen en progesteron vrij. Maar lukt dat niet –en dat gebeurt aan het einde van de perimenopauze steeds vaker– dan dalen de oestrogeen- en progesteronspiegels naar dieptepunten. Tijdens de perimenopauze lijkt het vrouwenlichaam dus alles op alles te zetten om de hormoonbalans te bewaren en misschien nog wel één (laatste) keer zwanger te worden.

Tijdens de perimenopauze bereidt het vrouwenbrein zich voor op een leven met heel weinig vrouwelijke geslachtshormonen in het lichaam: er is sprake van een ware hersentransformatie (Mosconi, 2024). Het vrouwenbrein lóópt namelijk op oestrogeen. De energievoorziening en de doorbloeding van de hersenen zijn afhankelijk van de aanwezigheid van het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen, specifiek van het type estradiol. Estradiol is een helper voor het binnenlaten van glucose in de cellen en glucose is de belangrijkste brandstof voor de hersenen. Verder houden de vrouwelijke geslachtshormonen het hart en de bloedvaten in ons lichaam soepel. Dit is uitermate belangrijk voor de hersenfuncties, die voor hun doorbloeding – en dus voor de beschikbaarheid van zuurstof en voedingsstoffen – afhankelijk zijn van een fijnmazig netwerk van kleine bloedvaatjes en haarvaten. Daarnaast speelt estradiol ook nog een belangrijke rol in neuroprotectie (door invloed op het immuunsysteem en het voorkomen van oxidatieve stress), celgroei, neuroplasticiteit, communicatie tussen cellen (door invloed op neurotransmitters), en stemming (door invloed op serotonine). Een plotseling dieptepunt van de estradiolspiegel in de vrouwenhersenen heeft daardoor een grote invloed op hoe vrouwen zich voelen – zij moeten als het ware afkicken van geslachtshormonen.

Het onderzoek naar de aard van de hersentransformatie tijdens de perimenopauze staat nog in de kinderschoenen. Maar de eerste –klein opgezette– neurowetenschappelijke onderzoeken laten zien dat een sterke daling van de estradiolspiegel grote gevolgen heeft voor het vrouwenbrein. PET-onderzoek bij een kleine groep vrouwen (N = 43) laat zien dat de hersenenergie drastisch afneemt tijdens de perimenopauze (Mosconi et al., 2017; zie bovenstaande figuur). Het lijkt er overigens op dat deze veranderingen tijdelijk zijn: bij 80% van de onderzochte vrouwen keerde de hersenenergie weer terug zoals daarvoor. In een ander baanbrekend onderzoek van Mosconi en haar team werd een nieuwe techniek gebruikt die voor het eerst de estradiolreceptoren in het brein in beeld bracht: de F-FES PET-scantechniek. Bij vrouwen na de menopauze (n = 18) werd een sterke toename van estradiolreceptoren vastgesteld ten opzichte van vrouwen voor of tijdens de perimenopauze (n = 36) (Mosconi et al., 2024; zie de onderstaande figuur). De steekproeven in deze onderzoeken zijn klein, omdat PET-onderzoeken kostbaar zijn en ook nog eens invasief en belastend voor deelnemers. Het is nodig om meer van dit soort onderzoeken te doen, om meer zicht te krijgen op deze vrouwelijke hersentransformatie en een einde te maken aan het tijdperk van de bikini-geneeskunde. Dan kan er ook een begin gemaakt worden met maatschappelijk bewustzijn en acceptatie van de veranderende vrouwenhersenen.

Hersensymptomen tijdens de overgang – de laatste cijfers

Voor sommige vrouwen verloopt dit proces kabbelend, maar voor andere vrouwen fluctueert het energieniveau tijdens de perimenopauze van diepte- naar hoogtepunten met –zoals bij mij– een mentale achtbaan tot gevolg!

Het is weliswaar bekend dat de perimenopauze vaak gepaard gaat met lichamelijke klachten, zoals een onregelmatige menstruatiecyclus, opvliegers en nachtzweten. Maar veel minder bekend zijn algemeen veelvoorkomende mentale klachten die een rechtstreeks gevolg zijn van de beschreven hersentransformatie. De klachten waarmee de schommelende hormoonspiegels gepaard gaan, liegen er niet om: op de meest recente klinische checklist (Newson, 2025) staan maar liefst 84 symptomen. Deze checklist is te vinden op de website van vrouwenarts Dr. Louise Newson, die de symptomen heeft onderzocht in haar vrouwenkliniek in het Verenigd Koninkrijk bij meer dan 1000 perimenopauzale en menopauzale vrouwen. Dit zijn (enkele van) de cijfers:

1. Het meest voorkomende symptoom bij vrouwen die hulp zoeken tijdens de overgang blijkt vermoeidheid of lage energie (95%).
2. Daarna komen de hersenmistsymptomen (ook wel “brain fog” genoemd), waaronder geheugenproblemen (94%), concentratieproblemen (92%) en woordvindproblemen (90%).
3. Na de hersenmistsymptomen volgen stemmingsproblemen, waaronder prikkelbaarheid (93%), angstig voelen (92%), stemmingswisselingen (90%), lage motivatie (89%), en gespannen/nerveus voelen (88%).
4. De bekendste symptomen van de menopauze komen –opvallend genoeg– pas veel verderop in de lijst naar voren, maar komen nog steeds bij meer dan de helft van de hulpzoekende vrouwen voor: nachtzweten (62%) en opvliegers (55%).

Deze cijfers zijn gebaseerd op hulpzoekende vrouwen, maar ook in een bevolkingsonderzoek bij Amerikaanse vrouwen komen deze klachten veelvuldig voor. Maar liefst 60% van de vrouwen ervaart hersenmist, 50% ervaart slaapproblemen en vermoeidheid, en 20% ervaart stemmingsproblemen of angsten (Mosconi, 2024 – Het Menopauze Brein). Overigens ervaart 85% van de vrouwen in de overgang opvliegers, wat feitelijk ook een hersensymptoom is, want opvliegers worden namelijk veroorzaakt doordat de temperatuurregulatie door de hypothalamus – een hersenstructuur – ontregeld is. Vrouwen van 35+ die last hebben van opvliegers, vermoeidheid, hersenmist, en stemmingsproblemen zijn dus niet gek. Sterker nog, het is volgens de cijfers de norm.

Over de hersengezondheid van queenagers

Voor vrouwen in deze levensfase is dit niet alleen een periode van uitdagingen, maar ook van nieuwe kansen. Tegenwoordig worden perimenopauzale vrouwen steeds vaker queenagers genoemd – een term die oudere vrouwen in een positief daglicht stelt (Mills, 2025). Het is de natuurlijke voorloper van de laatste fase in het leven van een vrouw, ook wel de Crone-fase genoemd, die gekenmerkt wordt door introspectie en het delen van wijsheid met de bredere gemeenschap (Smit, 2024). Het bevorderen van een gezonde veroudering van vrouwen is daarom net zo belangrijk voor de samenleving als voor de vrouwen zelf.

Dus als je, net als ik, een queenager bent en je merkt dat je ineens vergeetachtig wordt, spullen kwijtraakt, afspraken mist (of een week te vroeg verschijnt, zoals ik deed…), en je focus verliest, onthoud dan dat dit volkomen normaal is en deel uitmaakt van de transitie waarin je je bevindt. Geef jezelf niet de schuld, maar geef je queenagerbrein de schuld!

Het kwetsbare queenagerbrein

Hoewel de hersensymptomen vaak tijdelijk zijn, is de hersengezondheid van vrouwen vooral kwetsbaar tijdens de perimenopauze (Mosconi, 2020). Mosconi’s werk richt zich voornamelijk op de ziekte van Alzheimer, een vorm van dementie die vrouwen tweemaal zo vaak treft als mannen. Het risico op het ontwikkelen van Alzheimer neemt aanzienlijk toe tijdens de overgang, met name bij vrouwen die draagster zijn van het APOE4-gen (Mosconi, 2020). Op 45-jarige leeftijd hebben (Amerikaanse) vrouwen een kans van 1 op 5 om Alzheimer te ontwikkelen, vergeleken met 1 op 10 bij mannen. Mosconi betoogt dat de ziekte van Alzheimer een ziekte is van middelbare leeftijd, niet van de oude dag. De symptomen openbaren zich wel op latere leeftijd, maar de hersenpathologie begint al op middelbare leeftijd en treft vrouwen harder dan mannen. Het boek “The XX Brain” (alleen nog in het Engels verkrijgbaar) bevat korte checklists om vrouwen te helpen hun persoonlijke risico op Alzheimer te schatten, maar ook op andere aandoeningen die vaak tijdens de perimenopauze naar voren komen – zoals diabetes en hartfalen. Hoewel dit misschien alarmerend klinkt, is de motiverende boodschap van Mosconi dat vrouwen hun hersengezondheid in eigen hand kunnen nemen door gerichte levensstijloptimalisatie, waardoor deze risico’s aanzienlijk worden verlaagd. Hier kom ik later op terug.

Uit recent onderzoek blijkt dat veel andere medische en mentale kwetsbaarheden opduiken of verergeren wanneer vrouwen de menopauze naderen. De eerder genoemde recente checklist met 84 veelvoorkomende menopauzeklachten onthulde al dat bestaande lichamelijke en neurologische aandoeningen – zoals astma, migraine, epilepsie en auto-immuunziekten – vaak verergeren tijdens deze fase. Dit geldt ook voor psychische aandoeningen, zoals depressie, angststoornissen, eetstoornissen, verslaving en ADHD. Ik wil hier een paar andere opvallende voorbeelden van psychische aandoeningen belichten:

1. De eerste studies die zich richten op vrouwen van middelbare leeftijd met ADHD laten zien dat ADHD-symptomen aanzienlijk verergeren tijdens de perimenopauze. Bovendien beginnen de perimenopauzeklachten bij vrouwen met ADHD tot wel 10 jaar eerder (Jakobsdottir et al., 2025), waarbij de scores voor perimenopauzeklachten het hoogst zijn in de leeftijdscategorie 35–39 jaar bij vrouwen met ADHD (vergeleken met 45–49 jaar bij vrouwen zonder ADHD).
2. Een ander opvallend voorbeeld is het verhoogde risico op psychose bij vrouwen van middelbare leeftijd, een patroon dat niet wordt waargenomen bij mannen van dezelfde leeftijd (Culbert et al., 2023).
3. Een laatste voorbeeld is dat onverwerkte kindertrauma’s vaak weer naar boven komen tijdens de overgang. Uit de Amerikaanse DREAMS-studie bleek dat vrouwen met een voorgeschiedenis van Adverse Childhood Experiences (ACE’s) bijzonder kwetsbaar zijn voor het ontwikkelen van ernstigere menopauzeklachten, zelfs als rekening wordt gehouden met andere factoren zoals angst en depressie (Kapoor et al., 2020).

Deze bevindingen benadrukken dat de queenagerjaren een fase zijn van verhoogde kwetsbaarheid – maar er zijn ook veel kansen voor bewustzijn, interventie en groei.

Levensstijloptimalisatie voor queenagers

De hersensymptomen die queenagers ervaren, moeten worden gezien als serieuze signalen dat levensstijloptimalisatie nodig is. Al in 2018 pleitte Mosconi in haar boek “Eet je slim” (Engelse titel: “Brain Food”; Mosconi, 2018) voor preventie door levensstijl, waarbij ze het belang benadrukte van het beschermen van de hersengezondheid bij zowel vrouwen als mannen. Dit blijkt met name belangrijk te zijn voor queenagers, gelet op de kwetsbaarheid van hun hersenen in deze levensfase. Doorgaan met een laag energieniveau – zoals veel vrouwen tijdens de perimenopauze doen – kan op de lange termijn schadelijk zijn voor de hersengezondheid. Steeds meer studies bevestigen dat vrouwen in de perimenopauze daadwerkelijk leefstijlaanpassingen nodig hebben om de hersengezondheid te behouden en het risico op cognitieve achteruitgang te verminderen (Mosconi, 2020 – The XX Brain; Mosconi, 2024 – The Menopause Brain).

Met andere woorden: in de eerste 40 jaar zorgt het lichaam van een vrouw voor haar, maar in de volgende 40 jaar moet een vrouw voor haar lichaam zorgen.

Mosconi’s boeken schetsen belangrijke leefstijladviezen (Mosconi, 2018; 2019; 2024) die voor iedereen nuttig zijn, maar essentieel voor queenagers:

1. Een hersengezond dieet: Begin met dagelijks meer (mineraal)water te drinken – uitdroging is een belangrijke oorzaak van brain fog. Verminder aanzienlijk de inname van geraffineerde suikers en kies voor langzaam opneembare koolhydraten, meer plantaardige eiwitten, gezonde vetten, kruiden en supplementen.
2. Regelmatige lichaamsbeweging: Mosconi’s algemene boodschap is: “Iets is beter dan niets, en minder is meer.” Matige intensief bewegen is cruciaal, inclusief krachttraining en activiteiten die balans en flexibiliteit verbeteren – hoewel individuele behoeften uiteraard verschillen. Intensieve sport kan in deze kwetsbare fase soms te belastend zijn en de schaarse energie uitputten. Het doel is om de juiste balans in beweging te vinden ter bevordering van een gezond gewicht, stofwisseling, botsterkte, blessurepreventie, betere slaap, stemmingsstabiliteit en om opvliegers te verminderen.
3. Stressvermindering: Body-Mind activiteiten die mentale focus, gecontroleerde ademhaling en beweging combineren – zoals yoga, mindfulness en ontspanningsoefeningen – kunnen helpen bij het beheersen van menopauzeklachten. Cognitieve gedragstherapie (CGT) is ook effectief om perimenopauzeklachten het hoofd te bieden en ze anders te bekijken. Alternatieve therapieën zoals acupunctuur, hypnose en aromatherapie kunnen verlichting bieden, maar wetenschappelijke onderbouwing hiervoor is nog beperkt.
4. Goede slaaphygiëne: Naast slapen in een koele kamer met ademend beddengoed en pyjama (om opvliegers te verlichten), moeten queenagers zich richten op het verlengen van de slaapduur en het verbeteren van de slaapkwaliteit. Dit kan bereikt worden door een vaste bedtijd, een rustgevende avondroutine en het vermijden van digitale schermen één uur voor het slapengaan – blauw licht verstoort namelijk de aanmaak van melatonine, wat het inslapen bemoeilijkt.
5. Vermijden van gifstoffen en oestrogeenverstoorders: Veel omgevingsstoffen kunnen de hormonale balans verstoren. Tijdens de perimenopauze, wanneer de hormonale balans kwetsbaar is, is het vooral belangrijk om blootstelling te minimaliseren door te stoppen met roken, plastic verpakkingen (inclusief plastic waterflessen) te vermijden, ecologische huishoudelijke en cosmetische producten te gebruiken, ultra-bewerkte voedingsmiddelen met kunstmatige toevoegingen te vermijden en – indien financieel mogelijk – te kiezen voor biologische voeding.
6. Een positieve houding ontwikkelen: Het is van groot belang om de queenager (of het nu jezelf, je moeder, echtgenote of vriendin is) niet als ziek te zien, maar als iemand die een natuurlijke levensfase doormaakt – een fase waarin hersensymptomen deel uitmaken van het proces. Vrouwen kunnen actief werken aan een positieve innerlijke stem, humor, zelfbewustzijn en emotioneel bewustzijn, bijvoorbeeld door een dagboek bij te houden. Steun van familie, vrienden en collega’s is hierbij cruciaal. Persoonlijk geloof ik dat het omarmen van positieve labels zoals “queenager” ook kan bijdragen aan deze verschuiving naar een positieve houding.

Voor verdere verdieping in leefstijloptimalisatie, zie Mosconi’s boek “Eet je slim” (2018) of haar website. In de Nederlandse taal biedt de Energieke Vrouwen Academie een schat aan informatie over leefstijlaanpassingen voor vrouwen van 40+, volledig in lijn met Mosconi’s aanbevelingen, beschikbaar in boeken en online.

Begeleiding en ondersteuning voor queenagers

De coaching opties voor leefstijlveranderingen zijn flink in opmars bij (holistische) vrouwenklinieken, huisartsen, overgangsconsulenten/-coaches, of orthomoleculaire therapie. Deze laatste therapie is een vorm van kruidengeneeskunde, waarvoor toenemende wetenschappelijke evidentie is, wat een alternatief is voor vrouwen die geen reguliere medicijnen wensen te gebruiken. Mosconi noemt bijvoorbeeld kruiden en planten, die al eeuwen in gebruik zijn in bepaalde delen van de wereld, en overgangsklachten aanzienlijk kunnen verzachten, en zoals zilverkaars, monnikspeper, vrouwenginseng, rode klaver, lijnzaad, rhodiola, en maca. Ondanks dat het onschuldige voedingssupplementen lijken, hebben zij een medicinale werking (en kunnen ze interacteren met andere medicijnen) en is het raadzaam om het gebruik af te stemmen met een gespecialiseerde arts of orthomoleculair therapeut.

Naast leefstijlpreventie kunnen queenagers tegenwoordig ook hormoontherapie – ofwel HRT: Hormone Replacement Therapy – overwegen. Terwijl vroeger HRT pas ná de overgang bij extreme klachten werd voorgeschreven, kan een vrouw HRT tegenwoordig al tijdens de perimenopauze bespreekbaar maken met haar huisarts en/of gynaecoloog en uitzoeken of dit voor haar passend is (Mosconi, 2020; Mosconi, 2024). Tevens zijn er inmiddels meer middelen op de markt, zoals bio-identieke HRT in plaats van synthetische hormonen. De eerste wetenschappelijke onderzoeken met HRT zijn positief over het behoud van hersengezondheid bij Europese perimenopauzale vrouwen, vooral bij vrouwen die drager zijn van het eerder genoemde risico gen APOE4 voor de ziekte van Alzheimer – en groep die extra kwetsbaar is voor cognitieve achteruitgang (Saleh et al., 2023).

Omdat de hersensymptomen tijdens de overgang in de – op mannen gerichte- medische praktijk heel lang niet serieus zijn genomen, zijn er maar weinig evidence-based behandelingen beschikbaar. Inmiddels wordt er gelukkig wel geluisterd naar “zeurende vrouwen” – zoals mannelijke artsen queenagers soms noemen –  die te kampen hebben met “vage klachten” in deze levensfase. Hoewel evidence-based behandelingen dus nog beperkt zijn, winnen nieuwe therapieën die rechtstreeks hersensymptomen aanpakken – zoals Low-Dose Naltrexon (LDN), een middel wat aangrijpt op de endorfine receptoren in de hersenen – aan klinische erkenning in holistische vrouwenklinieken (Brighten, 2025). Kortom, er zijn nu echte klinische mogelijkheden om de hersengezondheid van vrouwen te beschermen en te verbeteren, maar de wetenschap heeft nog een inhaalslag te gaan.

Wat alle queenagers (en hun naasten) moeten onthouden

Voor alle queenagers: Jij bent geen vrouw “die aftakelt”. Jij bent een queenager – een vrouw met levenservaring, wijsheid en de kracht om actief vorm te geven aan je hersengezondheid. Ja, je queenager-hersenen zijn door hormonale veranderingen kwetsbaarder, maar ze zijn ook ongelooflijk plastisch en veranderbaar. Elke stap die je zet – of het nu gaat om voeding, beweging, slaap of het zoeken van steun – is een investering in een veerkrachtigere versie van jezelf.

Voor partners, familie, vrienden en collega’s: Luister, steun en wees trots op de vrouw die niet alleen overleeft, maar tot bloei komt. Haar ervaring is een natuurlijke transitie, en jouw betrokkenheid kan het verschil maken.

***Deze blog verscheen voor het eerst op Mad in the Netherlands, 16 juni 2026***

Referenties

*Niet-wetenschappelijke bronnen zijn gemarkeerd met een sterretje; deze zijn gebaseerd op ervaringskennis van vrouwen in de (peri)menopause.

*Brighten, J. (2025). Low-Dose Naltrexone for Women’s Health: Benefits for Hormones, Autoimmunity, and Chronic Pain. https://drbrighten.com/low-dose-naltrexone/

Culbert, K.M., Thakkar, K.N., Klump, K.L. (2022). Risk for midlife psychosis in women: critical gaps and opportunities in exploring perimenopause and ovarian hormones as mechanisms of risk. Psychol Med, 52(9):1612-1620. doi:10.1017/S0033291722001143.

Jakobsdóttir Smári, U., Valdimarsdottir, U.A., Wynchank, D., de Jong. M., Aspelund, T., Hauksdottir, A., Thordardottir, E.B., Tomasson, G., Jakobsdottir, J., Lu, D., Nevriana, A., Larsson, H., Kooij, S., Zoega, H. (2025). Perimenopausal symptoms in women with and without ADHD: A population-based cohort study. Eur Psychiatry, 4;68(1):e133. doi:10.1192/j.eurpsy.2025.10101.

Kapoor, E., Okuno, M., Miller, V.M., Rocca, L.G., Rocca, W.A., Kling, J.M., Kuhle, C.L., Mara, K.C., Enders, F.T., Faubion, S.S. (2021). Association of adverse childhood experiences with menopausal symptoms: Results from the Data Registry on Experiences of Aging, Menopause and Sexuality (DREAMS). Maturitas, 143:209-215. doi:10.1016/j.maturitas.2020.10.006.

*Mills, Eleanor (2025, geraadpleegd op 22 January 2026). What is a queenager? https://noon.org.uk/what-is-a-queenager/

Mosconi, L. (2018). Brain food. The surprising science of eating for cognitive power. Avery.

Mosconi, L. (2019). Eet je slim. Neurowetenschap en het effect van voeding op onze hersenen. Atlas Contact.

Mosconi, L. (2020). The XX brain. The groundbreaking science empowering women to prevent dementia. CPI Group (UK)

Mosconi, L. (2024). The menopause brain. The new science empowering women to navigate midlife with knowledge and confidence. CPI Group (UK)

Mosconi, L. (2024). Het menopauzebrein. Navigeer met succes door de overgang en geef je hersenen een boost. Uitgeverij Volt, Nederland.

Mosconi, L., Berti, V., Quinn, C., McHugh, P., Petrongolo, G., Pupi, A., Osorio, R., Isaacson, R.S., Vallabhajosula, S., de Leon, M.J., Brinton, R.D. (2017). Altered Brain bioenergetics in the Perimenopauze to Menopauze transition: Implications for the increased Alzheimer’s risk in women. PLoS ONE 12(10): e0185926. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0185926

Mosconi, L., Nerattini, M., Matthews, D.C. et al. (2024). In vivo brain estrogen receptor density by neuroendocrine aging and relationships with cognition and symptomatology. Sci Rep 14, 12680. https://doi.org/10.1038/s41598-024-62820-7

*Newson, L. (2025, geraadpleegd op 29 augustus 2025). Revealed: frequency and severity of menopauze symptoms. https://www.drlouisenewson.co.uk/knowledge/revealed-frequency-and-severity-of-menopauze-symptoms

Saleh, R.N.M., Hornberger, M., Ritchie, C.W. et al. (2023). Hormone replacement therapy is associated with improved cognition and larger brain volumes in at-risk APOE4 women: results from the European Prevention of Alzheimer’s Disease (EPAD) cohort. Alz Res Therapy 15, 10. https://doi.org/10.1186/s13195-022-01121-5

*Smit, S. (2024). De tweede helft van je leven. De kracht en de wijsheid van de vrouw. Uitgeverij Lebowski